خطرات نبود سیستم ارت کارخانه؛ از برق گرفتگی تا آتش سوزی
سیستم ارت کارخانه یکی از اصلی ترین بخش های ایمنی برق است. اگر این سیستم وجود نداشته باشد، سیم ارت قطع شده باشد یا مقاومت مسیر زمین بیش از حد مجاز باشد، بدنه تابلو، موتور و دستگاه های تولید ممکن است هنگام بروز خطا برق دار باقی بمانند.
گاهی وضعیت عادی به نظر می رسد و دستگاه هم بدون مشکل کار می کند؛ اما کافی است عایق یک کابل آسیب ببیند یا سیم فاز به بدنه برخورد کند. در چنین شرایطی، نبود مسیر مناسب برای عبور جریان خطا می تواند باعث برق گرفتگی، آسیب تجهیزات، ایجاد جرقه و حتی آتش سوزی شود.
سیستم ارت کارخانه چه کاری انجام می دهد؟
ارت حفاظتی، بدنه فلزی تجهیزات را از طریق هادی حفاظتی و شبکه زمین به یک مسیر ایمن متصل می کند. این مسیر کمک می کند جریان اتصال بدنه عبور کرده و کلید، فیوز یا RCD در زمان مناسب مدار را قطع کند.
در یک کارخانه، تجهیزات زیر معمولا باید براساس طراحی به سیستم ارت و همبندی متصل باشند:
- تابلوهای برق و کنترل
- موتورهای سه فاز
- دستگاه های تولید
- درایو و Soft Starter
- سینی و لدر کابل
- سازه های فلزی
- بدنه ترانسفورماتور و ژنراتور
- تابلو PLC و تجهیزات ابزار دقیق
- سیستم حفاظت در برابر صاعقه
- تجهیزات SPD
نصب یک سیم سبز و زرد به تنهایی کافی نیست. پیوستگی مسیر، سطح مقطع هادی، کیفیت اتصالات، مقاومت زمین و هماهنگی آن با تجهیزات حفاظتی نیز باید بررسی شود.
خطرات نبود سیستم ارت کارخانه چیست؟
مهم ترین خطرات نبود یا خرابی سیستم ارت عبارتند از:
- برق دار شدن بدنه تابلو و ماشین آلات
- افزایش خطر برق گرفتگی کارکنان
- عمل نکردن سریع تجهیزات حفاظتی
- عبور جریان خطا از کابل، شیلد یا سازه فلزی
- ایجاد اختلاف پتانسیل میان تجهیزات
- ایجاد جرقه و قوس الکتریکی
- داغ شدن اتصالات و افزایش خطر آتش سوزی
- خرابی PLC، درایو، سنسورها و تجهیزات الکترونیکی
- عملکرد نادرست تجهیزات حفاظت در برابر اضافه ولتاژ
- افزایش نویز در سیگنال های ابزار دقیق و شبکه صنعتی
البته هر آتش سوزی الکتریکی به علت خرابی ارت اتفاق نمی افتد. اتصالات شل، اضافه بار، کابل نامناسب و تنظیم اشتباه کلیدهای حفاظتی نیز باید بررسی شوند. به همین دلیل، تست ارت بهتر است همراه با بازدید تابلو و سیستم حفاظت انجام شود.
نشانه های خرابی سیستم ارت
اگر یکی از نشانه های زیر در کارخانه دیده شود، سیستم ارت باید جدی بررسی شود:
- احساس برق روی بدنه دستگاه
- وجود ولتاژ بین بدنه و زمین
- سوختگی یا تغییر رنگ سیم ارت
- شل بودن محل اتصال ارت به بدنه
- زنگ زدگی الکترود یا اتصالات
- قطع شدن بی دلیل RCD
- سوختن مکرر درایو یا منبع تغذیه
- خطاهای نامشخص PLC و شبکه صنعتی
- نویز شدید در سیگنال های آنالوگ
- نبود گزارش تست دوره ای
بعضی از مشکلات ارت با نگاه کردن مشخص نمی شوند و فقط از طریق اندازه گیری قابل تشخیص هستند.
آیا اندازه گیری مقاومت چاه ارت کافی است؟
خیر. یک عدد پایین روی دستگاه ارت تستر به تنهایی سالم بودن کل سیستم را ثابت نمی کند.
تست کامل سیستم ارت کارخانه می تواند شامل موارد زیر باشد:
- اندازه گیری مقاومت الکترود زمین
- تست پیوستگی هادی حفاظتی
- بررسی همبندی تابلوها و سازه ها
- اندازه گیری امپدانس حلقه خطا
- تست زمان و جریان عملکرد RCD
- کنترل مقاومت عایقی کابل ها
- بررسی اتصال SPD
- کنترل ارت تجهیزات ابزار دقیق
- بررسی نقاط داغ با دوربین حرارتی
مقاومت مجاز برای تمام کارخانه ها یک عدد ثابت نیست. نوع شبکه TN، TT یا IT، جریان خطا، زمان قطع، شرایط خاک و تجهیزات حفاظتی در تعیین مقدار قابل قبول تاثیر دارند.
دستگاه های مورد استفاده برای تست ارت
با توجه به نوع سیستم و روش آزمایش، ممکن است از تجهیزات زیر استفاده شود:
- ارت تستر سه سیمه و چهار سیمه
- ارت تستر کلمپی
- تستر پیوستگی هادی حفاظتی
- دستگاه اندازه گیری امپدانس حلقه
- تستر RCD
- میگر یا تستر مقاومت عایقی
- دوربین ترموگرافی
- مولتی متر صنعتی کالیبره
ارت تستر کلمپی برای تمام سیستم ها مناسب نیست. روش اندازه گیری باید پس از بررسی نقشه زمین و شرایط واقعی سایت انتخاب شود.
تست ارت براساس چه استانداردهایی انجام می شود؟
تست و ارزیابی سیستم زمین باید براساس آخرین ویرایش قابل اعمال استانداردها و الزامات پروژه انجام شود.
استانداردهای مورد استفاده می توانند شامل IEC 60364-4-41، IEC 60364-5-54، مجموعه IEC 61557 و در پروژه های مرتبط IEEE 80 و IEC 62305 باشند. الزامات HSE کارفرما، نوع کارخانه و مقررات داخلی نیز باید در روش تست در نظر گرفته شوند.
خدمات تست سیستم ارت در اهواز
شرکت دانش گستر رستاک خدمات بازدید، تست، عیب یابی و اصلاح سیستم ارت کارخانه ها و کارگاه های صنعتی را در اهواز، شهرک های صنعتی اطراف و سایر پروژه های خوزستان ارائه می دهد.
خدمات قابل ارائه شامل موارد زیر است:
- بازدید از سیستم ارت موجود
- اندازه گیری مقاومت زمین
- تست پیوستگی و همبندی
- بررسی تابلوها و تجهیزات حفاظتی
- شناسایی اتصالات معیوب
- ارائه راهکار اصلاحی
- اصلاح یا اجرای شبکه ارت
- تست مجدد پس از انجام اصلاحات
- تهیه گزارش فنی و ثبت نتایج
- ارائه گواهی معتبر متناسب با الزامات پروژه
برای آشنایی بیشتر با توانایی های اجرایی مجموعه می توانید صفحه خدمات برق کارخانه های صنعتی و مقاله خدمات برق صنعتی در اهواز را مشاهده کنید.
گزارش تست می تواند شامل مشخصات دستگاه، روش اندازه گیری، محل نقاط آزمایش، نتایج ثبت شده، وضعیت اتصالات و پیشنهادهای اصلاحی باشد. در صورت نیاز به گواهی رسمی برای اداره کار، بیمه یا مرجع HSE، نوع گواهی و مرجع مورد قبول باید پیش از انجام کار مشخص شود.
چند وقت یک بار باید تست ارت انجام شود؟
فاصله زمانی تست به شرایط خاک، رطوبت، خوردگی، حساسیت تجهیزات و برنامه HSE کارخانه بستگی دارد. در بسیاری از کارخانه ها تست سالانه انجام می شود.
پس از توسعه خط تولید، نصب تابلو جدید، حفاری محوطه، صاعقه، اتصال کوتاه، آتش سوزی یا مشاهده خوردگی نیز بهتر است سیستم ارت دوباره آزمایش شود.
جمع بندی
سیستم ارت کارخانه زمانی قابل اعتماد است که طراحی، هادی حفاظتی، همبندی، الکترود زمین و تجهیزات حفاظتی آن به صورت یک مجموعه بررسی شوند.
تست دوره ای و اصلاح اتصالات معیوب می تواند احتمال برق گرفتگی، سوختن تجهیزات و آتش سوزی ناشی از خطاهای الکتریکی را کاهش دهد.
دانش گستر رستاک آماده انجام بازدید، تست و اصلاح سیستم ارت مجموعه های صنعتی در اهواز و استان خوزستان است.
تماس، پیامک و روبیکا: 09103690034
مشاوره اولیه: رایگان